پاکستان ژاندارم قابل اعتمادامریکا

هفته گذشته وزیر دفاع ایالات متحده امریکا برای گفتگو با مقام‌های ارشد سیاسی و نظامی پاکستان به اسلام آباد سفر نمود. گفته می‌شود که هدف این سفر بحث و گفتگو درباره مبارزه با هراس افگنی و وادار ساختن پاکستان برای تشدید این مبارزه بوده است. دراین باره نقل قول‌های بسیاری از سوی وزیردفاع ایالات متحده امریکا در مورد تحت فشار گذاشتن پاکستانی‌ها به میان آمده است. در این خصوص مقام‌های افغانستان و رسانه‌های کشور ضمن استقبال از موضوع، امیدواری‌ها و خوش بینی‌های زایدالوصفی را درباره ایجاد فاصله میان اسلام آباد و واشنگتن از خود نشان دادند. اما چنین به نظر می‌رسد که واکنش مقام‌ها و برخی از رسانه‌های کشور در این خصوص زیاد با واقعیت جاری هم‌خوانی ندارد. در کلیت موضوع، جای تردید نیست که پاکستان مرکز و خوابگاه هراس افگنان در منطقه است. هراس افگنانی که نه تنها افغانستان، بل سایر کشورهای منطقه را نیز دچار ناامنی و تنش گردانیده اند. اساسا یکی از استراتژی‌های تغییر ناپذیر پاکستانی‌ها تراشیدن دشمن فرضی در بیرون از مرزهایش است. چون شرط بقای پاکستان در بحران آفرینی است. چنانچه روزی منطقه از امنیت و ثبات برخوردار گردد، آن روز در واقع روز مرگ پاکستان خواهد بود. پاکستان بدون دشمنی با افغانستان یا هند یا هر کشور دیگری قادر نخواهد بود که به بقا خود ادامه دهد. پاکستان مولود استعمار و زایده تخم نفاقی است که استعمار انگلیس در منطقه برجای گذاشته است. از سوی دیگر قدرت‌های فرامرزی، بخصوص امریکا و انگلیس جهت پیش بردمنافع خویش در منطقه نیازمند به یک هم‌پیمان قابل اعتماد و دایمی می‌باشند. پاکستانی‌ها از آغاز موجودیت خود تاکنون ثابت نموده اند که می‌توانند ژاندارم قابل اعتماد باشند. تجارب و مهارت‌های که در این زمینه کسب نموده اند آنان را قادر ساخته است که در دهلیزهای سیاست واشنگتن و لندن صاحب نفوذ و اعتبار گردند.

بنابراین آنچه از اظهارات اخیر وزیردفاع امریکا نسبت به تحت فشارگذاشتن پاکستان در رسانه‌ها نقل قول گردیده است، در واقعیت امر یک مانور سیاسی بیش نیست. حداقل تجاربی که تاکنون بدست آمده است می‌تواند اعتبار و معیار این باور باشد. زیرا این برای نخستین بار نیست که پاکستانی‌ها به بهانه عدم جدیت در امرمبارزه با هراس افگنی مورد انتقاد تند سیاست‌مداران امریکایی قرار گرفته اند؛ در سال‌های پیش پاکستان باربار از سوی امریکا بخاطر عدم قاطعیت در امر مبارزه با هراس افگنی تهدید به تحریم و قطع کمک‌های مالی و نظامی گردیده بود. اما نتیجه چه شد؟ البته این به معنای مطلق نگری نیست. زیرا در سیاست عملی امر مطلق وجود ندارد. تا زمانی‌که نقطه مشترک و همسویی منافع وجود داشته باشد این وضعیت پایدار خواهد ماند.

به همین خاطر باید گفت پیامد سفراخیر وزیر دفاع امریکا به پاکستان بازهم همان سناریوی تکراری گذشته است. در این مورد بهتر است از زبان خود جیمز ماتیس وزیردفاع امریکا بشنویم:"پاکستان در مبارزه با هراس‎افگنی پیشرفت‎هایی داشته است، اما به اقدامات بیشتر آن کشور نیاز است." وی قبل از رفتنش به اسلام‌آباد به صدای امریکا گفته بود: که در سفر به پاکستان در نظر ندارد تا آن کشور را "تنبیه" کند، بلکه انتظار دارد تا اسلام‌آباد به تعهدات خود در مبارزه با هراس افگنی، پای‌بند بماند.

این در حالی است که مقام‌های پاکستانی انتقادهای وارده را رد نموده و مدعی اند که پاکستان در امرمبارزه با هراس افگنی بیشترین تلاش خود را بخرج داده است. شاهد خاقان عباسی نخست‎وزیر پاکستان در دیدارش با وزیر دفاع امریکا مدعی شد که پاکستان در جنگ برضدهراس افگنی متعهد است و هیچ کسی بیش از پاکستان، طرفدار تامین صلح در افغانستان نیست.

آگاهان سیاسی با درنظرداشت اظهارات اخیر وزیر دفاع امریکا بدین باوراند که امریکا در برابر پاکستان کم آورده است؛ و بدین خاطر نیز سیاست‌ها و انتقادات تند ایالات متحده امریکا در برابر پاکستان نسبت به سه ماه پیش منعطف‎تر شده و این نشان می‎دهد که واشنگتن در محاسبات خود روی اسلام‎آباد دقیق نبوده است.

بنابراین نتیجه ای که باید از این بازی‌های پیچیده گرفت آنست که مقام‌های افغانستان بجای امید بستن واهی به ایجاد فاصله میان واشنگتن و اسلام آباد و یا دل خوش بودن به سیاست‌ها و انتقادات تند امریکایی‌ها نسبت به پاکستان، مواضع و جایگاه دیپلماسی خود را قوی سازند. هرگاه حکومت افغانستان قادر نگردد که اعتبار از دست رفته ملی خود را در افکارعمومی کشور بدست آورد، هرگز در پیش‌برد سیاست‌های خارجی خویش، بخصوص در زمینه جلب همکاری‌های بیشتر بین‌المللی و منطقه ای برای تأمین امنیت و ثبات موفقیتی بدست نخواهد آورد. درک این موضوع با توجه به تجارب سال‌های پیشین باید بسیار آسان باشد.

(نشرشده درهفته نامه اقتدارملی 18/9/1396)